Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları

Anlama dayalı bozukluklar Bu bozuklukları birkaç bölüme ayırarak inceleyebiliriz. Gereksiz sözcük kullanılması Cümlede belirsizlik bulunması Birbiriyle çelişen ifadelerin bulunması Sözcüğün anlamca cümleye uymaması Sözcüklerin yanlış e

Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları

Anlama dayalı bozukluklar Bu bozuklukları birkaç bölüme ayırarak inceleyebiliriz.
  • Gereksiz sözcük kullanılması
  • Cümlede belirsizlik bulunması
  • Birbiriyle çelişen ifadelerin bulunması
  • Sözcüğün anlamca cümleye uymaması
  • Sözcüklerin yanlış eyleme bağlanması
  • Mantık hatasının olması
  • Deyimin yanlış anlamda kullanılması
  • Sözcüğün yanlış yerde kullanılması
  • Bazen de bu belirsizlik noktalama işaretleriyle giderilir.
Örneğin; “Yaşlı adamın yüzüne dalgın dalgın baktı.” cümlesinde “dalgın dalgın” bakanın “yaşlı” olduğunu belirtmek için, “yaşlı” dan sonra virgül gelmelidir. Aksi takdirde “yaşlı” sözü adam isminin sıfatı olacaktır.
  • Cümlede gereksiz sözcük kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar.
Bir cümlede gereksiz sözcük bulunduğunu anlamak için, sözcük cümleden çıkarılır. Bu durumda cümlenin anlam ve anlatımında bir bozulma oluyorsa o sözcük gerekli, olmuyorsa gereksizdir. “Herkesi eleştirip tenkit etmek bize hiçbir yarar sağlamaz.” cümlesinde “eleştirip” sözcüğünün verdiği anlamla “tenkit etmek” sözcüğünün verdiği anlam aynıdır. Öyleyse bu cümlede “eleştirip” sözü gereksizdir. Cümleden çıkarılmalıdır. “İki kardeşten en küçüğü arkadaşımdı.” “Bilgili insanlardan yararlanmayı, istifade etmeyi bilmeliyiz.” cümlelerinde altı çizili sözcükler gereksizdir.
  • Bir cümlenin anlamı içinde bulunan başka bir sözü cümlede kullanmak da gereksiz sözcük kullanımına girer.
Cümlede böyle bir sözcük varsa, o cümle de anlatım bakımından bozuktur. “Böyle yüksek sesle bağırmana gerek yok, sağır değilim.” cümlesinde “bağırmak” zaten yüksek sesle konuşmak anlamındadır. Öyleyse bu sözün anlamı içinde bulunan “yüksek sesle” sözüne gerek yoktur.
  • Cümlede belirsizlik varsa, o cümle iyi bir cümle değildir.
Bu belirsizlik mutlaka giderilmelidir. Örneğin; “Geleceğini babamdan öğrendim.” cümlesinde “geleceğini” sözü belirsizdir. Çünkü kimin geleceği belli değil. “Onun geleceği” de olabilir; “senin geleceğin” de olabilir. Bu belirsizlik giderilmeli ve sözcüğün kime ait olduğu belirginleştirilmelidir.
  • Bazı eylemler olumlu durumlarda, bazıları olumsuz durumlarda kullanılır. Eylemin anlamca yanlış yerde kullanılması da anlatım bozukluğuna yol açar.
Örneğin; “Bana yardım ederek, işi kısa sürede bitirmeme neden oldu..” cümlesindeki “neden olmak” eylemi daima olumsuz anlamlar verecek biçimde kullanılır. Oysa işin kısa sürede bitirilmesi olumlu bir durumdur. Öyleyse “neden oldu” sözü bu cümlede yanlış kullanılmıştır. Bunun yerine cümle “…bitirmemi sağladı.” şeklinde bitirilebilir.
  • Bazı cümlelerde mantık hatasının bulunması da o cümlenin anlatımını bozar.
Örneğin; “Bırakın patates doğramayı yemek bile yapamaz o.” cümlesinde “bırakın” sözcüğünün cümleye kattığı anlamdan dolayı sanki patates doğramak yemek yapmaktan daha önemliymiş gibi görülüyor. Bu yanlışın düzeltilmesi için cümle, “Bırakın yemek yapmayı, patates bile doğrayamaz o.” şeklinde söylenmelidir.
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.