DOLAR
EURO
ALTIN
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 3°C
Kar Yağışlı

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Özet Ders Notu

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi Özet Ders Notu
21.12.2020
31
A+
A-
HABER VE İLANLARDAN ANINDA HABERDAR OLMAK İÇİN TELEGRAM GRUBUMUZA KATILIN

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ

Türk Adının Anlamları;

  • Güçlü, Kuvvetli , Töreli
  • Türeyen, Türemek (Wanbery)
  • Hukuk, Nizam Sahibi (Ziya GÖKALP)
  • Olgunluk, Olgunluk Çağı (K.Mahmut)
  • Migfer (Çin)

 

Sibirya

Hindikuş ve Karanlık Dağları

 

Orta Asya’da İlk Uygarlık Merkezleri;

  • Anav (At ilk kez – En eski)
  • Afanesyevo (Türklerin en eski)
  • Andronova (Geniş alana yayılan)
  • Tagar (Tunçtan aletler)
  • Altay
  • Karasuk (Demirin işlendiği)
  • Kelteminar

Anadolu’ya Sırasıyla Akınlar Düzenleyenler;

  • İskitler (İlk Topluluk)
  • Avrupa Hunları (İlk Devlet)
  • Sibirler
  • Peçenekler
  • Oğuzlar

 

İSKİTLER

  • İlk Türk topluluğu.
  • Atlı göçebeliğin ilk temsilcisi.
  • Medler – Perslerle savaş
  • Amazonlar, ilk Balballar
  • TOMRİS
  • Orta Asya’nın kuyumcuları (altın işlemeciliği)
  • Pazarık Kurganı – Esik kurganı İSKİT -> ASYA HUN

en eski halı           altın elbiseli adam

 

ASYA (BÜYÜK) HUN İMPARATORLUĞU

Bilinen İlk Hükümdarı; TEOMAN(TUMAN), Merkezi; ÖTÜKE

Kuzey Şansi Anlaşması

Tanhu – Şanyü unvanları

Çin Seddi

En parlak dönem METE HAN dönemi

  • Onlu ordu sistemi (onbaşı, yüzbaşı, binbaşı) M.Ö 209 KKK.
  • İpek Yolu üzerinde denetim
  • Orta Asya’da Türk Siyasi birliği
  • I.Göktürk Mukan, II.Göktürk Kapgan, Uygur

Moyen Çur (DİKKAT!!!)

  • Islıklı Ok
  • Çin’i vergiye bağlama.

KAVİMLER GÖÇÜ (375)

  • Balamir

Sonuçları

  • Ortaçağ başladı.
  • Roma imp. 2’ye ayrıldı. 476’da Batı Roma yıkıldı.
  • Avrupanın etnik yapısı değişti
  • Avrupa Hun Devleti kuruldu.
  • Katolik Kilisesi ve Skolostik düşünce güç kazandı.
  • Derebeylik (feodalite) ortaya çıktı.

❖ Almanların NİBELUNGEN destanında Kavimler göçü işlendi.

AVRUPA HUN DEVLETİ

Kurucu: Balamir Merkez: Budapeşte

Uldız döneminde Anadolu’ya ilk akınlar.

En parlak dönem; ATİLLA dönemi (Tanrının Kırbacı –

Etzel – ARES’İN KILICI)

!—>■ Batı Roma üzerine İTALYA ve GALYA seferi

‘—ı—1

Vatikan Seferinden vazgeçti.

I—* Doğu Roma üzerine I. ve II. Balkan Seferi

Margus ve Anatolius Ant. vergiye bağlandı

  • Bizans’ı ilk vergiye bağlayan
  1. GÖKTÜRK (KÖKTÜRK) DEVLETİ
  • Kurucu: Bumin Kağan, Merkezi: Ötüken
  • Töles İsyanı – Avarları yıkma
  • Bumin Kağan kardeşi İSTEMİ YABGUYLA devleti yönetti. (İkili Yönetim)

DİKKAT – İlk İkili Yönetim Asya Hunları

İstemi Yabgu’nun Batı Politikası

I—* İpek Yoluna Hakim olmak için

GÖKTÜRK + SASANİLER = Akhun Devletini yıktılar.

GÖKTÜRK + BİZANS = Sasaniler yıprattı.

Hz. Ömer’in İran’ı fethine ve burada İslamiyet’in yayılmasına ortam hazırladı

  • En parlak dönem MUKAN KAĞAN dönemi.
  • Soğdlu tüccar Maniah

Bizans’a gönderilen elçi ZEMARKOS

ESARET DEVRİ —► 50 yıl Çin esareti altında

Kürşat Ayaklanması —*- Başarısız

Kutluk Ayaklanması —* Başarılı

 

Bağımsızlık mücadelesi vererek kuruldu. (T.C.’ye benzer) Kurucu; KUTLUK KAĞAN Merkez: Ötüken

Yulluğ Tigin yazdı.

Göktürk alfabesi oluşturuldu. (38 harf – ilk milli alfabe)

İlk Takvim—> 12 Hayvanlı Takvim KARLUK + BASMİL + UYGURLAR YIKTI.

Vezir TONYUKUK – İlk Türk Tarihçi ve Yazar

 

# Kurucu: Kutluk Bilge Kül Kağan

& Din değiştiren ilk Türk devleti —► Karahanlılarla din yüzünden savaştılar. MAANİHEİZM – BUDİZM

IŞIK DİNİ                    Temeli eşitliğe dayalı.

Et yemekleri yaak

Tapınaklarda ibadet şart ’    1     ‘

Yerleşik hayat – tarım – ilk köyler, kasabalar, tapınaklar, saraylar

 

Uygurlarda İlkler;

Matbaada hareketli harf sistemi

  • Hakaniye lehçesiyle ilk kitaplar
  • Kütüphane-arşivcilik- Minyatür
  • Ciltçilik – Örgün Eğitim
  • Fresk, Çinicilik
  • Ortaoyunu
  • Töreyi yazılı hale getirme
  • İpotek Senedi, Faiz, Bankacılık

Turfanda sebzecilik

 

Soğd alfabesi (ticari alanda) sonra 14-18 harflik Uygur alfabesi

Uygurlar Moğolların Türkleşmesinde etkili.

En Parlak Dönem – Moyen Çur Karabalasagun – Sine Uşi Yazıtları Kırgızlar yıktı.

Kansu ve Tufan Uygurları olarak varlıklarını sürdürüyorlar.

 

DİĞER TÜRK DEVLETLERİ ve BOYLARI

  1. KIRGIZLAR
  • Moğollara ilk itaat eden Türk boyu
  • Manas Destanı
  • Yenisey Yazıtları
  1. AKHUNLAR (EFTALİTLER)
  • Afganistan dolaylarında.
  • Göktürk + Sasani ittifakıyla yıkıldılar.
  1. HAZARLAR
  • Musevilik / Yahudilik (Semavi din)
  • Osman döneminde Kafkasya’da İslam

ordularıyla mücadele. (Belencer Savaşı)

  • Hazar Barış Çağı – Adil ve hoşgörülü yönetim.
  1. TÜRGİŞLER
  • İlk para bastıran – Baga Tarkan (Yarmak – Targiş)
  • Emeviler döneminde Orta Asya’da İslam ordularıyla mücadele. (Sulu Kağan)
  1. AVARLAR (JUAN-JUAN)
  • İstanbul’u ilk kuşatan (Sasanilerle)
  • Slav toplumları askerlik ve teşkilatlanmada etkileme
  • Bayan Han / Üzengiyi öğretme
  1. KARLUKLAR
  • İslamiyeti benimseyen ilk Türk boyu.
  • Karahanlıların kurucu unsuru
  • Moğol hakimiyetine giren ilk Müslüman boy
  1. SİBİRLER (SABARLAR)
  • Sibirya’ya adını veren Türk boyu
  • Anadolu’ya akınlar (VI. yy. – Kapadokya – Kastamonu)
  1. MACARLAR
  • Liderleri Arpad
  • Hristiyan Katolik / İlk Türkoloji enstitüsü (Budapeşte)
  1. BULGARLAR (OGURLAR)

Kubrat döneminde Büyük Bulgar Krallığı

Tuna Bulgarları: Hristiyan Ortodoks oldular. (İstanbul’u kuşatma) / çar

İdil (Volga) Bulgarları: İslamiyet! benimsediler. (Abbasilerle ticaret sayesinde)

Almış Han Döneminde

  1. OĞUZLAR (UZLAR) Oğuz Yabgu Devleti – B. Selçuklu D. , Osm.’yı kurdu.
  2. PEÇENEKLER
  • Devlet kuramadı / İstanbul’u kuşattı
  • Oğuzlar ve Peçenekler Bizans ordusunda ücretli askerlik – Malazgirt S.’da saf değiştirme.
  1. KIPÇAKLAR (KUMANLAR)
  • Bizans tarafından Oğuz ve Peçenekleri ortadan kaldırmakla görevlendirildiler.
  • Eyyübi ve Memlük ordularının temeli
  • ’’Codex Cumanicus’’ / En güzel boy
  • Dede korkut ve Rus İgor Destanı

 

  1. KİMEKLER
  • Ülkelerini TUTUG denilen yöneticilerle yönettiler.
  1. BAŞKIRTLAR
  • Başkordostan Özerk Cumhuriyeti (Rusya’da)

 

AVRUPA’YA GÖÇ EDENLER

  • Hazarlar
  • Avarlar
  • Sibirler
  • Macarlar
  • Bulgarlar
  • Oğuzlar ve Peçenekler
  • Kıpçaklar

 

İSLAMİYET ÖNCESİ KÜLTÜR VE UYGARLIK

DEVLET YÖNETİMİ

  1. Boy birliği, boylar federasyonu
  2. KAĞAN en üst yönetici (Töreye uymak zorunda yetkileri sınırlı)

■ KURULTAY ve HATUN yardımcı

  1. Hükümdar Unvanları;

Han, Hakan, Kağan, Şanyû, idikut, İlteber, İlteris, Tanhu, Kül-erkin, Yabgu ^ Sultan, Padişah, Şah YOK!

  1. Hükümdarlık Sembolleri;

Örgin (Taht), Tuğ (Sancak), Kotuz/Sorguç (Tüy), Yay, Otağ (çadır), Davul, Yarlığ, Kama, Kılıç, Kur, Berge

OK ı=> YOK!

Oksızlık             Bağımsızlık

 

  1. 5. HATUN/KATUN ^ Kağanın eşi.
  • Kurultaya katılır.
  • Elçi kabul eder.
  • Hükümdar olmadığında devleti yönetir.

 

  1. VERASET YASASI ^ Tahta geçmeyi düzenleyen kanun veya kural.

Eski Türklerde düzenli bir veraset yasası yok.

Ülke hanedanın ortak malı

L*- Nedeni; KUT ANLAYIŞI (egemenliğin Tanrısal kaynaklı olması) l*- Bu durumlar taht kavgalarına, ikili yönetme ve devletlerin kısa ömürlü olmasına neden oldu.

Hunlarda TU-KU Göktürklerde AŞİNA Uygurlarda YAĞLAKAR

  1. KURULTAY / TOY / TERNEK ^ Devlet işlerinin görüldüğü meclis.
  • Törenin değiştirilmesinde etkili.
  • Para bastırma – vergi toplama yetkisi var.
  • Yeri geldiğinde kağanı belirleme.
  • TOYGUN ^ Kurultay Üyeleri: Kağan, Yabgu, Tigin, Şad, Buyruk, Ayguci, Hatun.

 

KAVRAMLAR

  • Yabgu: Batının Yöneticisi.
  • Kengeş Meclisi: Bilim adamlarından oluşan danışma meclisi.
  • Ayuki Hükümet
  • Ayguci -> Vezir
  • Buyruk -> Bakan
  • Tudun Vergi memuru/askeri vali
  • Tarkan/Apa Saray görevlisi/Komutan (Vezir Tonyukuk)
  • Tigin -> Prens

 

Ataman / İnal / İnanç: Tigin Eğitmeni

Şad / Tutuk ^ Askeri Vali

» Tiğin Şad olunca yönetici olur

Bitigçi / Tamgacı ^ Yazışma işlerinden sorumlu.

  • Kenetçi ^ Danışman
  • Otacı: Tabip, doktor.
  • Ağılığ: Hazine

HUKUK

  • TÖRE (Sözlü Hukuk) geçerli Törenin oluşumunda;
  • Kağanın kararları
  • Kurultayın kararları
  • Toplumsal kurallar

Û TÜZ (DİKKAT!)

Kağan ve Kurultay değişiklik yapabilir.

Şartlara göre kendini yenileyebilir.

Değişmeyen Kurallar ^ İYİLİK – EŞİTLİK –

ADALET – İNSANLIK

Yazılı hale getiren UYGURLAR

Hapis cezaları 10 günü geçmez. (göçebelikten)

Yargan ^ Mahkeme Başkanı

Yargu -> Kağanın başkanlığındaki mahkeme

ORDU

  • Ordu-Millet anlayışı (herkes asker) -> ulusçu
  • Ordu Komutanları: Kağan, Yabgu, Şad, Tigin, Boy beyleri, Tarkan
  • Savaş taktikleri: Turan, Hilal, Bozkurt, Kurt Kapanı, Sahte Ricat, Vur Kaç
  • Sü, Buğ, Böri, Yelme
  • Pantolon, Deri Kuşak, Potin

EKONOMİ

TÖTÜ Kanalı

İpek ve Kürk Yolu denetimi

Dokumacılık, Dericilik, Demircilik

İlk parayı kullanan ^ GÖKTÜRKLER

İlk para bastıran ^ TÜRGİŞLER

İlk madeni para ^ TARGİŞ / YARMAK

KAMDU / KUANPOYU / BÖZ

ÇAV (Kâğıt para )

SATİR (DİKKAT!)

İlk konserve – İlk serbest ticaret pazarı (Asya

Hun – Çin ) – Değiş tokuş (En çok AT )

SANAT

Uygarlara kadar taşınabilir sanat eserleri (hayvan uslübu)

Uygurlarla birlikte kalıcı mimari eserler: Tapınak ve

Saraylar

STUPA /BURKAN

Aplike

Bedizci

IR-KÜG

Türk Üçgeni – Kubbe Geleneği

SOSYAL HAYAT

  • OGUŞ ^ URUG ^ BOD ^ BODUN ^ İL/EL

Aile          Sülale Boy Millet                       Devlet

  • Kün (halk) Bodun (millet)
  • Toy (Şölenler), Yengi-Kün

DİN

  • En eski inanç TOTEMCİLİK (ONGUN)
  • Atalar Kültü

Yer-Su inancı

Şamanizm (Şaman – Kam – Baksı)

Gök Tanrı

  • Maniheizm ve Budizm ^ Uygurlar
  • Musevilik/Yahudilik ^ Hazarlar
  • Hristiyanlık ^ Avrupa’ya göç edenler

 

Balbal: Mezar taşı Kurgan: Mezar Uçmağ: Cennet Tamu: Cehennem

Yuğ: Cenaze töreni Umay: Tanrıça

 

YAZI – DİL – EDEBİYAT

Göktürk (Orhun) Alfabesi ^ ilk milli alfabe (38 harf): Kırgızlar, Bulgarlar, Peçenekler, Kıpçaklar kullandı. Soğd ^ Uygurlar ticari alanda.

Uygur Alfabesi ^ 14-18 harf ^ Moğollar ve Karahanlılar kullandı.

İbrani ^ Hazarlar

Kiril ^ Rusya’daki Türkler

Arap ^ İlk Karahanlılar

Latin ^ T.C. , Azerbaycan, Özbekistan, KAZAKİSTAN!

SÖZLÜ EDEBİYAT

  • Sav: Atasözü
  • Sagu: Ağıt
  • Koşuk: Coşkun Şiir (Kopuz eşliğinde)
  • Destanlar

 

DESTANLAR

  • Oğuz Kağan ^ Asya Hunları
  • Bozkurt ve Ergenekon -> Göktürkler
  • Türeyiş ve Göç ^ Uygurlar
  • Manas -> Kırgızlar
  • Alp Er Tunga ve Şu -> İskitler (Sakalar)

 

DİĞER DESTANLAR

  • Şehname: İskit – Pers (Alp Er Tunga- Afrasyab)
  • İgor: Rus – Kıpçak
  • Nibelungen: Alman – Avrupa Hun (Etzel)
  • Dede Korkut Hikayeleri: Oğuz – Kıpkaç

 

Yazılı Edebiyat

  • Orhun Abideleri -> II. Göktürk
  • Yenisey Yazıtları -> Kırgızlar
  • Sine Uşi (Moyen Çor Yazıtı)
  • Karabalasagun (Mani dininin özellikleri)

-> Uygurlar

 

TÜRKLERİN KULLANDIĞI TAKVİMLER

  • 12 Hayvanlı Takvim
  • Hicri Takvim
  • Celali Takvim
  • Rumi Takvim
  • Miladi Takvim
  • Takvim-i Garbi

31 kez görüntülendi.
HABER VE İLANLARDAN ANINDA HABERDAR OLMAK İÇİN TELEGRAM GRUBUMUZA KATILIN

YORUMLAR

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.